Razgovor s umetnicom: Koštana Banović, video-rad Kamen (2025), dvokanalna projekcija

U okviru izložbe-platforme „Biti politična/političan“ premijerno prikazujemo video-rad Kamen, umetnice Koštane Banović. Osvrćući se na događaj iz 1968, kada je tokom konstrukcije ogromne hidroelektrične brane u Hercegovini potopljeno pet sela, film istražuje posledice ove devastacije. Ljudi su bili prinuđeni da se odsele na drugo mesto, a uz njihove domove, crkve i groblja, jedna vila iz rimskog doba kao i drugo kulturno nasleđe takođe su prekriveni vodom. Ono što danas vidimo da je ostalo jeste promenljivi pajzaž sa jezerom koje je ponekad puno vode, dok njegovo povlačenje povremeno otkriva isušeno, ispucalo dno. Tokom letnjih meseci, ostrvo usred jezera postaje planina. Biodiverzitet je ozbiljno ugrožen. Kada se voda povuče i dno jezera isuši, pomaljaju se zidovi kuća, ulice sa palim trupcima prekrivenim školjkama, zidovi građevina, i grobovi iz drugog vremena. U video radu, umetnica pristupa ovim okolnostima kroz pojmove spiritualnosti, temporalnosti, nekropolitika i društvenih politika, te globalnog kapitalizma.

Koštana Banović je multimedijalna umetnica, čiji rad obuhvata crtež, performans, video i film. U svojoj praksi se fokusira na ritual kao dinamički element – koji istovremeno funkcioniše kao koreografija, odraz istorijskog pamćenja, i transformativna akcija koja oživljava objekte, materijale i estetike dok izaziva tradicionalna ograničenja. Koštana Banović je izlagala na brojnim međunarodnim platformama, učestvovala u rezidencijalnim programima kulturne saradnje, i kontinuirano sprovodila umetničko istraživanje u Senegalu, Brazilu i na prostorima bivše Jugoslavije. Njeni se radovi nalaze u značajnim kolekcijama savremene umetnosti, uključujući Stedelijk Museum u Amsterdamu. Autorka je nagrađivanih filmova, prikazanih na festivalima među kojima su International Film Festival Rotterdam (IFFR) i Ji.hlava International Documentary Film Festival (IDFF). Više od deset godina, predavala je na Univezitetu umetnosti u Utrehtu (HKU) na odseku lepih umetnosti. Osnivačica je i umetnička direktorka umetničke rezidencije KAMEN u Bosni i Hercegovini, direktorka Eastern Neighbours Film Festival (ENFF) u Hagu, i filmska producentkinja za artTrace u Utrehtu, u Holandiji.

Kamera: Koštana Banović, Stefan Pavlović

Montaža: Stefan Pavlović

Dizajn zvuka: Stefan Pavlović

Kolor korekcija (color grading): Milica Drakulić